Kahawa Tamu!

Reisupdate 2

De eerste hele dag in Tanzania!

Gisteren lagen we na een beetje gekletst te hebben na het eten toch al heel snel voor pampus. Vandaag was een bijzondere dag en in het bijzonder voor één van onze reizigers want Jesse is vandaag 16 jaar geworden! Sweet Sixteen far away (Fairaway) from home in het warme Tanzania! Isabelle en Tessel hadden slingers opgehangen (in de vorm van palmbomen natuurlijk), er was voor Jesse een verjaardagskaart van het thuisfront en cadeautjes van de groep. En wat is natuurlijk een verjaardag zonder taart?! Precies! De ‘mama’ van het restaurantje van het Haria Hostel had een prachtige chocoladetaart gemaakt met in glazuur ‘Happy Birthday Jesse’ geschreven. En als kers op deze taart/deze ochtend hadden we perfect uitzicht op de besneeuwde toppen van de Kilimanjaro! Pannenkoeken met suiker als ontbijt, op een dakterras, met uitzicht op de hoogste berg van Afrika!

Vandaag zouden we dan toch (in plaats dus van gisteren) Nickson gaan ontmoeten, onze lokale gids. Jeroen van Stichting Sengerema en Gilbert hadden afgesproken met Nickson dat hij om 08.00 uur aanwezig zou zijn in het hostel en wij om 09.00 uur vertrek-klaar zouden moeten zijn. Daarmee hadden ze al de ‘Afrikaanse tijd’ ingecalculeerd. ‘Pole pole’ (‘rustig aan’) bleek hier van toepassing te zijn want vanwege wat gedoe met het openbaar vervoer was Nickson er uiteindelijk om 10.00 uur. We werden door Jeroen op de hoogte gehouden die vanaf zijn dakterras aan de overkant van de straat schreeuwde en gebaarde. We konden weer op pad!

Dezelfde chauffeur als gisteren reed ons nu ook weer. Hij heet dus Gilbert maar we noemen hem nu Rasta (naar de rastafari’s) want hij heeft dreadlocks, afbeeldingen van Bob Marley op zijn ‘dala dala’ (mini-busje die dient als lijnbus binnen regio’s) en draait daar dan luide reggae-muziek in. We stegen door mooie heuvelrijke landschappen en reden een heel stuk over een zandweg naar de fair trade koffieplantage die we vandaag zouden gaan bezoeken. We werden ontvangen door Straton (hoewel hij stiekem mee was gereden vanuit Moshi maar al de tijd dat hij bij ons in de bus zat, deed alsof hij er niet was) met een kopje verse fair trade koffie (of thee) en hij legde ons uit dat er verspreid over 3 dorpen/regio’s 4.000 fair trade koffieboeren zijn aangesloten bij hun onderneming. Wij werden dus ontvangen vanuit het toeristencentrum van deze onderneming die diverse soorten tours door deze regio’s verzorgt. Het geld dat ze verdienen met het geven van deze tours komt geheel ten goede aan diverse projecten in de regio’s. Denk aan bijvoorbeeld het verharden van wegen, kinderen naar school sturen, etcetera. Goede zaak dus! Daarnaast krijgen dus alle boeren een eerlijke prijs voor hun koffie die door hun eigen onderhandelaars wordt gewaarborgd. Ze hebben gezamenlijk ‘overtollige’ ‘middlemen’ buitenspel gezet door zich te verenigen en veel zaken zelf te regelen.

De gehele regio rondom de Kilimanjaro is van oudsher bevolkt door de ‘Chagga’-stam en zij zijn dan ook met name degene die koffie verbouwen in deze regio. Ze verbouwen hier alleen ‘Arabica’-koffie omdat het calcium gehalte in de grond goed is en het beste groeit tussen de 1000 en 2000 meter hoogte. Inmiddels zaten we op ongeveer 1500 meter, dus precies goed! We werden in twee groepen verdeeld en elke groep zou het proces van koffie maken zelf doorlopen. We kregen dus niet alleen maar les, maar deden alles zelf! We begonnen met een wandeling over de boerderij van één van de boeren in de buurt. Deze ziet er in de verste verte niet zo uit als die van een Nederlandse boer. Je kan namelijk niet zien waar het ene stuk land begint en het andere eindigt en door allerlei kronkelpaadjes moet je je weg zien te vinden tussen de avocadobomen, bananenbomen, koffiestruiken en al het andere groen waarvan het lijkt dat deze kris-kras door elkaar groeien. We leerden echter al snel dat dat helemaal niet het geval is! Er is namelijk supergoed over nagedacht! In Nederland verbouwen boeren op één stuk land vaak één type gewas (monocropping) maar hier ging het compleet om de harmonie tussen de verschillende type gewas (polycropping). Koffiestruiken stonden zo’n 3 meter van elkaar af tussen de bananenbomen. De bananenbomen zorgen met hun grote bladeren voor schaduw en houden tevens veel water vast in de bodem. De koffiestruiken kunnen dat water ‘pakken’ wanneer ze dat nodig hebben. Boeren hebben dus weinig avocadobomen omdat die water ‘slurpen’ en er dan weinig over blijft voor de koffie. Afijn, we zagen baby-koffiestruikjes en leerden dat het zo’n 2 jaar kan duren voor je goede koffiebessen aan je koffiestruik hebt hangen. Wat een investering moeten deze boeren dus maken voordat ze geld kunnen gaan verdienen met deze variant van het ‘zwarte goud’! Van de koffiestruik gingen we naar het plukken van de bessen en van het plukken van de bessen naar de bonen uit de bessen halen met een soort van grote molen die handmatig bediend moest worden. Nu hadden we een witte slijmerige boon. Die slijmerige boon moest 10 dagen lang elke dag 3 uur per keer in de zon liggen zodat ze ‘pole pole’ konden drogen. Tot onze verbazing was dit het eindproduct al voor de Tanzanianen! De koffie (wat dus nog helemaal geen koffie is) wordt in dit stadium aan de (internationale) handelaren verkocht. Maar dan moet eigenlijk het ‘schilletje’ er nog af, de koffie nog gebrand/geroosterd worden en nog vermalen tot koffie zoals wij die kennen. De laatste fases worden dus niet in Tanzania op grote schaal gedaan.

Het zou natuurlijk niet een echte koffie-tour zijn geweest als wij dat niet toch hadden gedaan! Onze gidsen waren namelijk zelf ook koffieboeren uit de regio en vertelden dat iedere boer bonen voor zichzelf achter houdt en dan op de Tanzaniaanse wijze de koffie verder ‘afmaakt’.

Zodra de bonen dus gedroogd waren, moest het buitenste ‘schilletje’ eraf gestampt worden. In de grote verwerkingsfabrieken doen ze dat machinaal. Maar wij deden dat met een grote vijzel gemaakt van hardhout. Je moest zo hard stampen dat de grond meetrilde! Toen gingen we de bonen filteren door ze te schudden en de wind de vliesjes mee te laten voeren. Het roosteren gebeurde in een aardewerken pot op een klein vuurtje waarna daarop ook het water gekookt werd en we onze, inmiddels ook gemalen, koffie maakten. We hebben deze ook opgedronken en het was verrukkelijk! Wie wist dat er zo ongelofelijk veel tijd en moeite in één bakje koffie zou zitten! Naast dat sommigen van ons op z’n tijd zeker kunnen genieten van een kopje koffie, heeft deze waardering veel meer diepgang gekregen en inmiddels ook respect! ‘Kahawa tamu’!! (Lekkere koffie!)

Tijdens de lunch (aardappels, spinazie, rijst, chappati’s (hartige pannekoek) en sauzen en bananensoep (jawel dat bestaat!) brak er een enorme regenbui van dik een uur los waarna het huis waarin we schuilden begon te lekken en de modderstromen eromheen delen van de weg wegvoerden! Terug gaan naar de geasfalteerde weg was nu dan ook een behoorlijk onderneming!

Nu reden we twee uur lang door het prachtige landschap met de liedjes die Rasta draaide in zijn reggae-bus. Toen het begon te schemeren kwamen we aan in Tarakea en stond daar de Karibu Committee (welkomstcomité)! We aten in het Guesthouse waar Isabelle en Tessel zullen slapen de komende dagen en wat onze verzamel- en eetplek zal zijn. Maar na het eten was het dan zover: voor het eerste naar de gastgezinnen toe! De eerste indrukken waren overweldigend geweldig! Morgen volgt meer over hoe het is bevallen om hun eerste nacht door te brengen bij hun Afrikaanse families!